आयामिक गाईजात्राको अर्को पाटो हाँस्यव्यङ्ग र मनोरञ्जन

चाडपर्व संस्कृतिका स्वरूप हुन्, जसले विश्वास, धारणा र मान्यतालाई समेट्छन्। यी धारणा र मान्यताहरू प्रकृति, वातावरण र भूगोलसँग गाँसिएका हुन्छन्। समाज, व्यवसाय, कृषि, उद्योगधन्दा र आर्थिक प्रणालीमार्फत सामाजिक जीवनको आधार तयार हुन्छ, जसमा संस्कृति पलाउँछ।

गाईजात्रा यस्तो बहुआयामिक पर्व हो, जसको मर्म विगत वर्षमा निधन भएका व्यक्तिहरूको स्मरण र मृत्यु गणना गर्नु हो। भक्तपुर, ललितपुर र काठमाडौंमा यो पर्व फरक तरिकाले मनाइए पनि यसको मूल उद्देश्य एकै छ। प्रत्येक घरले दिवंगतको सम्झनामा गाई वा गाईको प्रतीक झाँकी बनाएर नगरपरिक्रमा गराउने प्रथा यसको विशेषता हो।

यस पर्वमा सामाजिक वर्गअनुसार झाँकी सजावटमा भिन्नता देखिन्छ— सामान्य परिवारले प्रतीकात्मक गाई बनाउँछन्, सम्पन्न वर्गले सजधज, बाजागाजासहित झाँकी प्रदर्शन गर्छन्। मृत आत्माको चिरशान्तिका कामना, नगर प्रदक्षिणा र मृत्यु गणना यसको महत्त्वपूर्ण आयाम हुन्।

गाईजात्रामा हास्यव्यंग्य र मनोरञ्जनको पनि बलियो पाटो छ। धान रोपाइँपछि फुर्सदको समयमा हुने यो चाड आठ दिनसम्म रमाइलो, प्रहसन र आलोचनाको माध्यम बन्छ। यसको प्रमुख आकर्षण “घिन्ताङ्घिसी” सामूहिक सडक नृत्य हो, जसको मूल आदिम संस्कृतिसँग गाँसिएको छ र जसले हलोविनलाई पनि मात दिन्छ।

गाईजात्रा लोकआधारित, स्वतःस्फूर्त र पूर्ण रूपमा सांस्कृतिक चाड हो, जसमा हाँसो, व्यंग्य, स्मृति र एकताको रंग मिसिएको हुन्छ।